Hoe blijf je werken met chronische vermoeidheid zonder over je grenzen te gaan?
Je houdt van je werk en misschien geef je graag iets van betekenis, zoek je verbinding met collega’s, of wil je gewoon financiële zekerheid.
Maar dan komt de vermoeidheid. Niet die van een drukke werkweek of een slapeloze nacht, maar de diepe, allesoverheersende vermoeidheid die hoort bij een chronische aandoening. En ineens staat alles op losse schroeven.
Blijven werken met chronische vermoeidheid: de wil is er, maar het kost te veel
Veel mensen willen graag blijven werken. Niet alleen omdat het nodig is, maar ook omdat werk een gevoel van ritme, waarde en identiteit geeft. Iets doen, ergens bij horen, een rol vervullen: het geeft houvast.
“Mijn werk geeft me structuur. Het is fijn om iets anders te hebben dan mijn aandoening. Maar ik merk dat ik achter de feiten aan blijf lopen. Ik wil het zo graag goed doen… maar mijn lijf trekt het niet meer.” – Manon, 47 jaar, met reuma.
Die drang om ‘gewoon door te gaan’ is begrijpelijk. En tegelijkertijd kan het botsen met wat je lichaam nodig heeft.
Waarom het werktempo te hoog voelt bij chronische vermoeidheid
Onze werkcultuur draait vaak om efficiëntie, snelheid en beschikbaarheid. Er wordt veel gevraagd: schakelen, plannen, communiceren en deadlines. En al die dingen kosten energie: niet alleen lichamelijk, maar ook mentaal.
Als je chronisch vermoeid bent, voelt een gewone werkdag soms als een marathon. Niet alleen het werk zelf, maar ook alles eromheen: de reis, de concentratie, het sociaal contact, het schakelen tussen taken, het verwerken van prikkels.
“De dag is nog niet halverwege, en ik heb het gevoel dat ik mijn batterij al vier keer heb leeggetrokken. En dan begint de vergadering nog.” – Kevin, 42 jaar, met hartfalen.
De onzichtbare inspanning achter werk met een chronische aandoening
Als je er netjes uitziet, als je werk af is en als je glimlacht, dan lijkt het misschien alsof het goed gaat. Maar wat niemand ziet: de voorbereiding, het herstel, de pauzes tussendoor en de angst om door de mand te vallen.
‘‘Ik werk drie ochtenden per week. Maar mensen vergeten dat ik de rest van de tijd vooral aan het herstellen ben. Ze zien dat kleine stukje, en denken: ‘zie je wel, ze kan het gewoon’. Maar dat is niet het hele verhaal.” – Lotte, 35 jaar, met long covid.
Deze onzichtbaarheid maakt het soms eenzaam. Je doet je best. Maar het voelt alsof je twee levens leidt: één op werk, en één daarbuiten waarin je moet bijkomen van alles wat je daar geeft.
Grenzen aangeven op werk bij chronische vermoeidheid: waarom dat zo moeilijk is
Hoe vertel je aan je leidinggevende dat je wel wilt, maar dat het niet meer gaat? Dat je niet lui bent, niet ongemotiveerd en ook niet ongeïnteresseerd bent, maar je bent gewoon moe en uitgeput.
Voor veel mensen voelt het als falen om aan te geven dat ze minder willen of kunnen werken. En dat maakt de drempel hoog om het gesprek aan te gaan.
“Ik schaamde me. Alsof ik iets verkeerd deed. Terwijl ik keihard mijn best deed om door te blijven gaan. Maar mijn grens was er allang. Ik had hem alleen zelf steeds genegeerd.” – Tanja, 52 jaar, met MS.
Grenzen aangeven is niet zwak: het is een vorm van verantwoordelijkheid nemen, ook al voelt het niet altijd zo.
Als werken niet meer haalbaar is door chronische vermoeidheid
En dan komt misschien het meest pijnlijke stuk: als je moet stoppen (tijdelijk of definitief). Niet omdat je wilt of omdat je werk je niet meer boeit. Maar omdat het simpelweg niet meer lukt.
De vermoeidheid wint, je hoofd raakt overbelast en je lijf trekt het niet meer. En wat overblijft, is een mix van verlies, schuld, schaamte en vragen als: Wie ben ik nog, nu ik dit niet meer kan?
“Ik dacht dat ik mezelf was kwijtgeraakt. Alsof ik niets meer bijdroeg. Het duurde lang voordat ik weer iets van waarde in mezelf kon zien.” – Bas, 56 jaar, stopte na 30 jaar werken vanwege ME/CVS.
Een nieuw evenwicht vinden: werken binnen je mogelijkheden
Soms lukt het om met aanpassingen door te werken: minder uren, andere taken, thuiswerken en meer pauzes. Soms betekent het dat je tijdelijk uitvalt. Of dat je afscheid moet nemen van werk zoals je het kende.
Hoe dan ook: het vraagt tijd, ruimte en vaak ook begeleiding. Niet om ‘je oude leven terug te krijgen’, maar om te ontdekken wat nog wel mogelijk is: in een nieuw ritme en met andere voorwaarden.
Wat een werkgever kan doen bij medewerkers met chronische vermoeidheid
Als je leeft met chronische vermoeidheid, is het vaak moeilijk om open te zijn op werk. Je wilt geen zeurpiet zijn, geen uitzondering zijn en geen probleem zijn voor het team. Dus houd je je groter dan je bent. Je zet door, glimlacht en knikt mee en ondertussen raak je op.
Juist dan kan een werkgever een verschil maken. Niet door het voor je op te lossen, maar door iets veel belangrijkers te bieden: ruimte en veiligheid.
Ruimte om te zeggen hoe het echt met je gaat en veiligheid om eerlijk te zijn over wat niet meer lukt.
Die ruimte en veiligheid ontstaan niet vanzelf. Ze groeien in het contact, in de toon en in de bereidheid om te luisteren.
Een werkgever die daarin mee kan bewegen:
- Stelt vragen zonder oordeel. “Wat heb je nodig om je werk vol te houden?” is krachtiger dan “Kun je dat nog wel aan?”
- Begrijpt dat belastbaarheid geen vast getal is. Je kunt vandaag iets niet, maar volgende week misschien wel weer en omgekeerd.
- Denkt in mogelijkheden in plaats van in beperkingen. Soms kan een andere werkvorm, een rustiger tempo of flexibelere taken veel verschil maken.
- Laat zien: jij mag er zijn, ook als je anders functioneert dan voorheen. En ook als dat soms betekent dat je minder zichtbaar of minder snel bent.
“Mijn leidinggevende zei: ‘Je hoeft jezelf niet groter te maken dan je bent. Jij mag hier gewoon met je grenzen werken. Daar vinden we wel een vorm voor.’ Dat haalde zo veel spanning weg.” – Tamara, 38 jaar.
Het gaat er niet om dat alles perfect geregeld is of dat je je hele medische situatie moet uitleggen. Maar wel dat je weet: ik hoef mezelf hier niet te verstoppen en dat er iemand aan de andere kant zit die niet meteen een oordeel velt, maar mee wil denken.
En dat kan al het begin zijn van iets heel belangrijks: weer een beetje ademen op je werkplek.
Veelgestelde vragen – FAQ
Hier tref je enkele veelgestelde vragen.
Als je structureel moet herstellen van je werk, meer uitvalt, of merkt dat je geen ruimte meer hebt voor iets anders in je leven, is het tijd om eerlijk te kijken of je werktempo nog past bij je belastbaarheid.
Dat is heel begrijpelijk. Probeer bij jezelf te blijven: jij hoeft niet te bewijzen dat het écht zwaar is. Soms helpt het om kleine stukjes te delen, of hulp in te schakelen van een bedrijfsarts, coach of HR.
Ja. Je verlangen om te werken is waardevol. En het is oké als het pijn doet dat je er (tijdelijk) afstand van moet nemen. Beide waarheden mogen naast elkaar bestaan.
Dat is een proces van rouw, zoeken en opnieuw betekenis geven. Je bent niet alleen je werk. En je hebt kwaliteiten die ook buiten de oude kaders waardevol zijn. Soms helpt het als iemand daarin met je meedenkt.
Leven en werken met chronische vermoeidheid: anders, maar nog steeds waardevol
Leven met chronische vermoeidheid betekent soms opnieuw leren leven met werk.
Misschien anders dan voorheen en misschien trager met minder uren, minder ambitie en minder zichtbaarheid.
Hulp van mij?
Aangenaam, ik ben Gea van der Veen, oprichter van Verlies van gezondheid.
Als coach help ik mensen met een chronische aandoening of mentale klachten om opnieuw hun plek te vinden – in zichzelf én in de wereld om hen heen. Op een manier die past bij wie jij bent en wat jij nodig hebt. Wil je samen verkennen wat voor jou mogelijk is? Je bent van harte welkom.
Wil je een online coachingsessie boeken, of misschien eerst even sparren over de mogelijkheden? Neem gerust contact met me op! Ik help je graag verder.