Je had altijd een duidelijk beeld van jezelf: misschien was je iemand die altijd klaarstond, was je iemand met ideeën, iemand die werkte, veel deed aan sporten en hield van ondernemen.

En dan verandert alles door een chronische aandoening. Door vermoeidheid die je leven binnensluipt en zich niet laat wegduwen. En langzaam begin je je af te vragen: wie ben ik nog, als ik dit allemaal niet meer kan?

Hoe chronische vermoeidheid je identiteit en zelfbeeld raakt

Chronische vermoeidheid gaat niet alleen over energieverlies. Het gaat over verlies van rollen, gewoontes en spontaniteit. Over het telkens moeten kiezen waar je je beperkte energie aan besteedt.

“Ik was altijd de energieke, de aanpakker. Nu moet ik plannen om een was op te hangen. Soms herken ik mezelf niet meer.” – Daphne, 38 jaar, met fibromyalgie.

Je kunt minder doen, minder betekenen en minder geven en dat is moeilijk.

Als ‘doen’ wegvalt: jezelf opnieuw ontdekken zonder prestaties

In onze maatschappij zijn we gewend om onszelf te definiëren in actie:

• “Ik werk als…”
• “Ik ben een moeder die altijd…”
• “Ik organiseer graag…”
• “Ik ben iemand die energie krijgt van…”

Maar wat als al dat ‘doen’ wegvalt of drastisch verandert? Wat als je dagen bestaan uit rustmomenten, bijstellen, afzeggen en herstellen? Wat als je de rollen die je gewend was te vervullen, moet loslaten of ze opnieuw moet invullen?

“Ik was docent. Dat was niet alleen mijn werk, dat was wie ik was. Nu werk ik niet meer en worstel ik met de vraag: wat blijft er nog over?” – Bas, 56 jaar, met ME/CVS.

De buitenwereld ziet de oude jij, terwijl jij bent verandering in jouw ogen

En intussen gaat de wereld gewoon door. Mensen blijven dezelfde woorden gebruiken: “jij bent zo sterk” of “jij was altijd zo actief”. Heel lief en ook goedbedoeld, maar het kan voelen alsof ze een versie van jou vasthouden die jij zelf kwijt bent.

“Mensen zeggen: ‘Dat past niet bij jou, jij bent altijd zo sociaal.’ En ik denk dan: ja, dat was ik. Maar ik weet niet of ik dat nog ben.” – Sanne, 41 jaar, met reuma.

Die botsing tussen wie je was, wie je lijkt, en wie je je nu voelt, maakt het zoeken extra verwarrend.

Schuldgevoel en zelftwijfel: het idee dat je te weinig bent

Misschien herken je dat stemmetje:

• “Ik draag niks bij.”
• “Ik ben tot last.”
• “Wat ben ik nog waard als ik niet functioneer?”

Dat zijn geen feiten, maar gedachten die ontstaan in een wereld die vaak draait om presteren, bijdragen en zichtbaar zijn.

En toch zijn ze hardnekkig. Want ergens zijn we gaan geloven dat onze waarde samenhangt met hoe veel we doen in plaats van wie we zijn.

Gevolgen van een veranderend zelfbeeld door chronische vermoeidheid

Als je steeds opnieuw merkt dat je minder kunt dan je zou willen, gebeurt er iets met je van binnen. Langzaam maar zeker kan je zelfvertrouwen afbrokkelen. Je raakt het vertrouwen kwijt in wat je lichaam kan, in wat je hoofd aankan en soms zelfs in wie je bent.

“Ik was altijd iemand met ideeën. Nu denk ik soms: laat maar. Want wat ik bedenk, lukt toch niet. En dan voel ik me dom.” – Annelies, 36 jaar, met ME/CVS.

Veel mensen maken zich kleiner. Niet alleen omdat ze minder energie hebben, maar ook omdat ze zichzelf minder zijn gaan waarderen. Je praat minder in gesprekken, je houdt je vaker op de achtergrond en durft minder te zeggen wat je nodig hebt.

Je gaat twijfelen aan je intuïtie, aan je inschattingen en aan je bijdrage, terwijl die er nog steeds zijn. Maar ze voelen niet meer vanzelfsprekend.

“Vroeger had ik een mening over van alles. Nu houd ik liever mijn mond. Want ik weet het vaak niet meer zeker. En ik ben bang dat ik het verkeerd inschat.” – Sander, 48 jaar, met hersenletsel.

Deze innerlijke onzekerheid maakt dat je je niet alleen lichamelijk terugtrekt, maar ook sociaal en emotioneel. Je durft jezelf minder te laten zien. En hoe minder je jezelf laat zien, hoe minder bevestiging je krijgt en zo wordt het cirkeltje steeds kleiner.

Het kan voelen alsof je niet alleen moe bent, maar ook langzaam verdwijnt.

Mag je gewoon bestaan als je weinig kunt doen?

Het is een ongemakkelijke vraag. En tegelijk een essentiële: ben je alleen waardevol als je actief bent? Of mag je er ook zijn, als je vooral aan het overleven bent en als je dagen bestaan uit luisteren naar je lichaam, afzeggen, zoeken naar lichtpuntjes?

“Ik voelde me schuldig dat ik niks deed. Tot iemand zei: ‘Je leeft. Dat is al genoeg. Je bent niet ineens van de aardbol verdwenen.’ Dat raakte me.” – Lotte, 35 jaar, met long covid.

Soms is je aanwezigheid al genoeg. Soms zit betekenis in aandacht, in luisteren, in het feit dat je er nog bent, ook al voel je je maar een schim van wie je was.

Een nieuw zelfbeeld opbouwen: jezelf opnieuw leren kennen

Als vermoeidheid lang duurt, komt er vaak een moment waarop je jezelf opnieuw moet leren kennen. Niet omdat je anders wil zijn, maar omdat je leven vraagt om nieuwe vormen.

• Wie ben jij zonder die volle agenda?
• Wat blijft er over als de ruis wegvalt?
• Welke kwaliteiten zitten nog steeds in jou, ook als je ze minder kunt inzetten?

“Ik dacht altijd dat ik iemand was die dingen regelde. Nu doe ik minder, maar ik zie dat ik nog steeds iemand ben die mensen aanvoelt en die luistert. Dat is er niet uitgegaan.” – Farid, 51 jaar.

Identiteit is niet statisch. Je verandert, net als je omstandigheden. En dat doet soms pijn. Maar het opent ook ruimte voor een zachter, eerlijker zelfbeeld.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Stilvallen en jezelf opnieuw ontmoeten: een zachter zelfbeeld vinden

Vermoeidheid dwingt je vaak om stil te vallen. En juist in die stilte komt soms de vraag: wie ben ik nog?

Het antwoord komt niet in één keer. En het komt zelden luid. Maar het is er wel.

Hulp van mij?

Aangenaam, ik ben Gea van der Veen, oprichter van Verlies van gezondheid.

Als coach help ik mensen met een chronische aandoening of mentale klachten om opnieuw hun plek te vinden – in zichzelf én in de wereld om hen heen. Op een manier die past bij wie jij bent en wat jij nodig hebt. Wil je samen verkennen wat voor jou mogelijk is? Je bent van harte welkom.

Wil je een online coachingsessie boeken, of misschien eerst even sparren over de mogelijkheden? Neem gerust contact met me op! Ik help je graag verder.