In veel gevallen zie je aan de buitenkant van iemand wat er aan de hand is. Een rolstoel, krukken, een blindengeleidestok al dan niet met hulphond, een scootmobiel, braces. Zomaar een aantal voorbeelden van hulpmiddelen waaraan je kunt zien dat er iets aan de hand is met een ander. Een zichtbare ondersteuning.

Maar er bestaan veel aandoeningen en ziektes die niet aan de buitenkant zichtbaar zijn. Denk aan mensen met een burn-out, suikerziekte, of maag-, lever- of darmaandoeningen. Niet te zien, maar wel degelijk een ernstige beperking in het dagelijkse leven. Iedere dag word je gedwongen hierin een weg te vinden. Met je ziekte, met je beperking. En dat is niet anders dan wanneer je wel een zichtbare beperking hebt.

Onzichtbare beperkingen: waarom anderen jouw ziekte niet zien

Alleen: een ander ziet het niet. En hierdoor kan er onbegrip ontstaan. Irritatie zelfs. Voor jou als gezondheidsverliezer is dat heel confronterend. Hoe ga je daarmee om? Dat is nog niet zo makkelijk. Soms maak je de keuze het zoveel mogelijk voor jezelf te houden, maar dat kan niet altijd.

Ik heb zelf een invalidenparkeerkaart. Ik ben nog relatief jong (vind ik zelf dan hè?). En aan de buitenkant zie je niks aan mij (behalve als je heel scherp kijkt). Als ik mijn auto parkeer op een invalidenparkeerplaats, dan krijg ik vaak reacties van mensen die niets met mij te maken hebben: “Hé, dit is wel een invalidenparkeerplaats hoor!” Ik word er soms niet goed van. En ik schiet ook weleens uit mijn slof. Bij het neerleggen van de kaart zeg ik dan: “Joh, dit is mijn toegangskaart voor de Efteling.” Dat voelt voor mij altijd alsof ik mij moet verantwoorden bij een ander. Dat je niks ziet, wil niet zeggen dat er niks is. Was het maar zo eenvoudig. En ik hoef mij aan vreemden toch ook niet te verantwoorden?

Soms ga ik het gesprek aan en geef ik aan dat zo’n opmerking voor mij echt niet goed voelt. Niet zelden hoor ik dan: “Oh, we wilden voorkomen dat u een bekeuring krijgt, want die zijn heel hoog als u ten onrechte hier parkeert!”

Keuzes maken: vertel je wel of niet over je onzichtbare ziekte?

Keuzes maken hierin is niet zo makkelijk.

• Vertel je het wel? Dat kan een stukje begrip opleveren. Als je omgeving niet weet wat er aan de hand is, kun je ook geen begrip verwachten. Maar wat vertel je er dan over? De grote lijnen of ook de details? En aan wie vertel je het? Alleen je naaste collega’s of aan iedereen? De hobbyclub waar je een keer per week komt? Lastige keuzes.

• Vertel je het aan niemand? Gezondheid is toch privé. Niemand heeft hier iets mee te maken. Dat kan ook een keuze zijn.

Waar je ook voor kiest: elke keuze heeft zijn voor- en nadelen.

Burn-out is onzichtbaar, maar de pijn is echt

Ook bij een burn-out speelt dit mee. Er is niets aan je te zien, maar je bent niet voor niets uitgevallen. Je wordt gespot door collega’s op een terrasje of in de stad. Niet zelden komt daar commentaar op: “Oh, je kunt wel leuke dingen doen, maar werken ho maar.” Er wordt niet voldoende over nagedacht, maar dit doet zo’n pijn. Reken maar dat dit je raakt.

Voorbeeld uit de praktijk: het onbegrip bij onzichtbare ziektes

Ik denk dat er talloze voorbeelden zijn. Nog eentje dan.

Ik parkeer mijn auto op het station met een invalidenparkeerkaart. Ik ga op weg naar mijn werk. Het is druk in de trein. Heel druk. En er is geen ruimte om te zitten. Tja, wat doe je dan? Vragen of je ergens mag zitten? Maar je ziet niets aan mij, dus is het lastig te vragen of iemand zijn plaats af wil staan (en ja, ik vind vragen nog steeds lastig). De keren dat ik het wel doe, is er zelfs eens geantwoord: “Stel je niet aan, je hebt nog jonge benen!” Ik denk dat iedereen met niet-zichtbare ziektes of aandoeningen talloze verhalen hierover kan vertellen. Het onbegrip raakt.

Omgaan met onbegrip: wat kun je zelf doen bij een onzichtbare beperking?

• Bespreek het eerst met je manager of leidinggevende als je nog werkzaam bent. Wat kan die hierin voor je betekenen?
  
• Wees assertief. Ook dit gaat weer over een stukje regie nemen. Hoe vind je een voor jou goede manier om hiermee om te gaan?

Hulp van mij?

Aangenaam, ik ben Gea van der Veen, oprichter van Verlies van gezondheid.

Toekomst scheppen voor mensen die verlies van gezondheid ervaren: dat is wat mij bezielt! Mensen als jou herkenning bieden of een platform. Dat is wat ik graag wil en graag doe.

Wil je een online coachingsessie boeken, of misschien eerst even sparren over de mogelijkheden? Neem gerust contact met me op! Ik help je graag verder.